Dr Andrzej Pieczewski – historyk gospodarczy z Uniwersytetu Łódzkiego poszerzył grono badaczy działalności i dorobku intelektualnego Jana Blocha. Po wydaniu książki „Samodzierżawie a rozwój gospodarczy Królestwa Polskiego w ujęciu Jana Blocha” (Wyd. UŁ 2019) zajął się tematyką pacyfistyczną w twórczości autora „Przyszłej wojny…”, przedstawiając w artykule „Economic arguments in the Polish thought on peace. Jan Bloch views against the background of the Polish thought on peace” zamieszczonym w Rocznikach Dziejów Społecznych i Gospodarczych Instytutu Historii PAN (pełny tekst w jęz. angielskim niżej) swoje spostrzeżenia o oryginalności podejścia Blocha na ten temat na tle dorobku polskich pacyfistów. Większość z nich, a wymienia ich wielu (m.in. Marcina Bodulę, Stanisława ze Skarbmierza, Pawła Włodkowica, Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Stanisława Leszczyńskiego, Hugo Kołłątaja i Stanisława Staszica) sprzeciwiała się wojnom ze względów moralnych i ideowych, choć nie negowała tzw. wojen sprawiedliwych prowadzonych w obronie przed agresją zewnętrzną. Bloch nie neguje moralnych aspektów sprawy ani ich przesłanek filozoficznych, lecz kładzie główny nacisk na argumenty ekonomiczne: wojna jest nieszczęściem, bo prowadzi do ruiny gospodarczej i nędzy ludności. W wojnie nie będzie zwycięzców ani zwyciężonych, wszyscy poniosą konsekwencje kataklizmu, który tym razem (pisał te słowa 15 lat przed wybuchem I wojny światowej) będzie wojną totalną. W „Przyszłej wojnie…”, która potem stała się podstawą wysunięcia jego kandydatury do pokojowej nagrody Nobla, wyróżnia 3 cechy współczesnych zmagań: doskonalenie technicznych środków niszczenia, ekonomiczne konsekwencje wojny dla poszczególnych krajów i Europy jako całości oraz zaburzenia społeczne jako konsekwencje wojny. Choć uważał, że konflikt światowy nie wybuchnie (tu nie miał racji), to jednak jego przebieg i skutki (komunizm i nazizm) przewidział z prognostyczną trafnością.

Oryginalnym spostrzeżeniem dr Pieczewskiego jest podkreślenie, że Bloch zwracał uwagę na rolę państw narodowych w rozbudowie potencjału militarnego, co było naturalną konsekwencją istnienia państw – gwarantów pozycji politycznej i bezpieczeństwa obywateli. Z tego względu nie cieszył się uznaniem w polskich kręgach narodowych, gdyż (ze zrozumiałych względów) w „wielkiej wojnie ludów” widzieli oni szansę na odzyskanie utraconej niepodległości. Być może była to ważna przyczyna późniejszego zapomnienia Blocha w polskiej historiografii.

"Economic arguments in the Polish thought on peace. Jan Bloch views against the background of the Polish thought on peace"